Tiêu chuẩn nào làm nên một chiếc đồng hồ lặn thực sự? - Phần I

Lặn biển là môn thể thao yêu thích của không ít phải mạnh, và người bạn đồng hành đắc lực trong môn này là một chiếc đồng hồ lặn thực sự đáng tin cậy. Nhưng như thế nào là đồng hồ lặn thực sự? Và điều gì xác định một chiếc đồng hồ chính thức được gọi là “đồng hồ của thợ lặn”( divers’ watch) hay “đồng hồ lặn” (dive watch). Bài viết này giới thiệu những tiêu chuẩn về đồng hồ lặn khá “chính thống” nhưng hơi lại ít phổ biến, cố gắng đưa ra một định nghĩa phù hợp về đồng hồ lặn, trả lời cho các câu hỏi trên.

[ATTACH=full]549160[/ATTACH]

[LEFT]Trong thế giới đồng hồ, khi chúng ta đặt câu hỏi “Như thế nào là…”, cuộc tìm kiếm cho câu trả lời thường bắt đầu từ một nguồn: Berner’s Illustrated Professional Dictionary of Horology - Từ điển ảnh chuyên ngành chế tác đồng hồ, và đó cũng là nơi bài viết chọn để bắt đầu. Định nghĩa của từ điển Berner về “đồng hồ lặn” (diving watch) như sau: Chiếc đồng hồ được thiết kế để chịu được sự ngâm chìm trong nước ở độ sâu ít nhất 100n, và đáp ứng những yêu cầu được nêu cụ thể được ghi rõ trong tiêu chuẩn ISO 6425”. Vậy, đó chính là câu trả lời. Nếu một chiếc đồng hồ không được chứng nhận tiêu chuẩn ISO 6425, nó không phải là đồng hồ lặn. Có vẻ thật dễ dàng, nhưng thật ra mọi thứ có thể phức tạp hơn rất nhiều. Vấn đề là có rất ít “cái gọi là đồng hồ lặn” được cho là đã đáp ứng toàn bộ tiêu chuẩn ISO 6425. Điều này dẫn chúng ta đến đâu? Có thực rằng số những chiếc đồng hồ lặn thực sự trên thế giới chỉ có rất ít?[/LEFT]

Trong bài viết này, ta sẽ bỏ qua “dive computer”(máy tính lặn - thiết bị lặn điện tử có kích thước như một chiếc đồng hồ) và đồng hồ dùng cho việc lặn với khí gas hỗn hợp. Hãy cùng chú trọng xem xét việc tiêu chuẩn ISO nhận định như thế nào là một chiếc đồng hồ lặn. Những tiêu chuẩn này có thể hàm chứa một số vấn đề mà trước đây ta chưa xem xét kỹ càng. Một khi biết những vấn đề đó là gì, bạn có thể tự quyết định những tiêu chuẩn của một chiếc đồng hồ lặn phù hợp với mình và bạn có thực sự cần một chiếc đồng hồ được chứng nhận ISO hay không. Tiêu chuẩn ISO 6425 sử dụng trong lĩnh vực này từ năm 1996 và cùng với sự phổ biến của đồng hồ lặn, ta thường nghĩ rằng những tiêu chuẩn này được biết rõ trong cộng đồng đam mê đồng hồ. Thưng thực tế có vẻ không phải vậy, có thể là vì ISO 6325 không được sử dụng rộng rãi như tiêu chuẩn chronometer của COSC. Những tiêu chuẩn này cũng khá dài, mang tính kỹ thuật và hiếm khi được in lại đầy đủ. Bản hướng dẫn chính thức ở mục 6 và 7 chỉ rõ những yêu cầu vật lý của đồng hồ lặn và phương pháp để thử nghiệm chúng.

[ATTACH=full]549159[/ATTACH]
Máy Caliber der Cartier Diver đáp ứng mọi tiêu chuẩn chuẩn của ISO và được chứng nhận “Diver’s watch 300M”

Đồng hồ lặn phải được trang bị một thiết bị cho phép người sử dụng chọn trước một khoảng thời gian đếm giờ, tối đa là 60 phút. Đó có thể là một rotating bezel (kiểu vòng bezel có thể xoay và đặt tại các vị trí khác nhau trên đồng hồ) hoặc một màn hình số. Cần chú ý tránh những va chạm bất cẩn ảnh hưởng lên thiết bị này khi sử dụng. Một vòng bezel phải có thang đo hiển thị 60 phút với mức chia thời gian 5 phút. Mức chia thời gian trên mặt số phải phù hợp với mức chia trong thiết bị đếm giờ (pre-selecting device). Thời gian cũng phải được hiển thị rõ ràng (clearly) và kim phút với kim giờ phải dễ dàng (clearly) phân biệt với nhau. (“Clearly” là từ rất hay được sử dụng trong các tiêu chuẩn của ISO.) Thời gian đặt trên thiết bị đếm giờ phải rõ ràng, hiển thị được thời gian đang được đếm. Đồng hồ mặt số analog thường đáp ứng tiêu chuẩn này bằng cách dùng vật liệu phát quang cho kim giây. Và cuối cùng, đồng hồ dùng năng lượng pin cần phải có chỉ số hiển thị rõ ràng trạng thái pin yếu. Mỗi chỉ số này cần phải được nhìn thấy trong khoảng 25cm, hay khoảng 10 inches, trong bóng tối. Cũng có những yêu cầu về khả năng kháng nước mặn và độ tin cậy cậy dưới nước. Thử nghiệm khả năng “kháng nước mặn” yêu cầu chiếc đồng hồ phải được đặt ở điều kiện muối natri clorua nồng độ 30gr/lit, tương đương với độ mặn của nước biển, và giữ ở đó trong 24 giờ ở nhiệt độ từ 18-25độ C (khoảng 64-77 độ F). Sau khi thử nghiệm, vỏ đồng hồ và các chi tiết được kiểm tra kỹ lưỡng để phát hiện những thay đổi như là sự oxi hóa và những bộ phận chức năng được thử nghiệm riêng biệt lại để đảm bảo rằng chúng vẫn hoạt động chính xác.

[ATTACH=full]549259[/ATTACH]
Đồng hồ có mặt số và kim làm từ vật liệu phát quang
Với thử nghiệm tiêu chuẩn “độ tin cậy dưới nước”, chiếc đồng hồ được ngâm chìm dưới độ sâu khoảng 12 inches (không phải nước mặn) trong 50h, ở khoảng 64-77 độ F, sau đó chiếc đồng hồ sẽ được kiểm tra về độ chính xác. (chú ý rằng tiêu chuẩn này khác với tiêu chuẩn về khả năng kháng nước – sẽ được thảo luận kỹ hơn bên dưới). Cả trước và sau thử nghiệm “độ tin cậy dưới nước”, chiếc đồng hồ đều phải trải qua thử nghiệm sự ngưng tụ để xác định có bất kỳ hơi ẩm thâm nhập vào vỏ đồng hồ không. Chiếc đồng hồ được đặt trên một chiếc dĩa, đun nóng đến khoảng 40-45 độ C, hay khoảng 104-113 độ F. Khi chiếc đồng hồ đạt đến nhiệt độ bằng với chiếc đĩa, một giọt nước có nhiệt độ khoảng 64-77độ F (18-25 độ C) được nhỏ lên mặt đồng hồ. Sau 1 phút, mặt đồng hồ được lau đi, và nếu chiếc đồng hồ nào có sự ngưng tụ nước ở phía bên trong mặt kính chứng tỏ đồng hồ đó có những khe rò rỉ, nó sẽ bị trượt tiêu chuẩn này.

[ATTACH=full]549255[/ATTACH]
Oris Automatic Pressure Resistant 30bar/300M

Tiêu chuẩn ISO 6425 kết hợp từ ISO 764 (liên quan đến khả năng kháng từ) và ISO 1413 (về khả năng chống shock). ISO 764 yêu cầu một chiếc đồng hồ được đặt trong từ trường 4,800 Amperes theo 3 hướng khác nhau, mỗi hướng trong vòng 1 phút. Trước và sau bài test, đồng hồ phải duy trì độ chính xác của nó trong phạm vi chênh lệch +/- 30s/ngày. Ví dụ, một chiếc đồng hồ có độ chính xác là +12s/ngày trước thử nghiệm và +40s sau thử nghiệm, thì đồng hồ đó đáp ứng tiêu chuẩn.

Tiêu chuẩn chịu va chạm được thử nghiệm bằng cách mô phỏng độ xung động một chiếc đồng hồ phải chịu nếu nó rơi từ độ cao 1m xuống nền gỗ cứng. Va chạm như dẫn đến sự truyền của hai xung động – một là đến mặt bên số 9 của vỏ đồng hồ và cái còn lại đến mặt hay đỉnh đồng hồ. Xung chạm được gây ra bởi vật trông giống như một chiếc croquet mallet treo lơ lửng thẳng đứng, có thể dao động như một quả lắc. Đồng hồ được đặt trên một thanh chữ T bằng cao su. Cái búa đập có đầu bằng plastic nặng 3kg (khoảng 6.6 pound), được nâng lên đến độ cao 1m và thả tự do. Đầu búa đập vào đồng hồ, với tốc độ khoảng 4.43m/s dẫn đến một cú va chạm khoảng 5,000Gs. Để đạt chuẩn ISO, sau khi thử nghiệm chiếc đồng hồ phải giữ được độ chính xác trong khoảng +/- 60s/ngày, so sánh với tỷ lệ này trước thử nghiệm.

[ATTACH=full]549162[/ATTACH]
Mẫu đồng hồ Seiko Sportura không đủ các tiêu chuẩn theo ISO 6425 nên chỉ được chứng nhận "đồng hồ chịu nước - water resistant.”

Yêu cầu tiếp theo liên quan đến khả năng chịu ngoại lực. Bài thử nghiệm đầu tiên áp dụng trên “spring-bar”(thanh nhỏ nối vào dây đồng hồ). Với dây quai được khóa, từ phía bên trong quai đeo sẽ phải chịu một lực hướng ra ngoài tương đương 200N mỗi hướng. Điều này khiến mỗi spring bar phải chịu một lực khoảng 45pounds. Để chắc chắn rằng nút vặn và những chi tiết khác không bị rò, chiếc đồng hồ phải chịu áp suất 1,25 lần áp suất tiêu chuẩn của đồng hồ đó (its rated depth pressure – là áp suất ở độ sâu mà đồng hồ chịu được trong thử nghiệm khả năng kháng nước) trong 10 phút trong khi có một lực khác 5N (hơn 1pound) tác động lên đỉnh của nút vặn. Cả trước và sau thử nghiệm này, đồng hồ đều phải trải qua kiểm tra về sự ngưng tụ trên chiếc dĩa “hot-plate condensation” (được mô tả ở trên) được thực hiện để đảm bảo không có chi tiết nào bị rò rỉ. Chú ý rằng hướng dẫn của ISO không chỉ giời hạn trong loại nút vặn. Bất cứ kiểu nút nào (nút vặn, ấn hoặc kéo) vượt qua thử nghiệm đều được chấp nhận.

Tiêu chuẩn tiếp theo là khả năng chịu đựng shock nhiệt. Đồng hồ được ngâm chìm vào nước nóng (khoảng 104 độ F), sau đó là nước lạnh (khoảng 41 độ F), sau đó là nước nóng một lần nữa. Thời gian ngâm chìm ở mỗi nhiệt độ như vậy là 10 phút và thời gian chuyển tiếp từ mức nhiệt này sang mức nhiệt khác không quá 1 phút. Cả trước và sau 3 lần ngâm trong nước, thử nghiệm kiểm tra sự ngưng tụ được thực hiện để chắc chắn rằng không có hơi ẩm lọt vào trong đồng hồ.

[ATTACH=full]549161[/ATTACH]
Edox Hydro Sub “North Pole” Limited Edition

[LEFT]Thử nghiệm cuối cùng là khả năng kháng nước ở áp suất cao, 1,25 lần áp suất tiêu chuẩn. Trước khi bắt đầu, thử nghiệm kiểm tra sự ngưng tụ được thực hiện lúc để chắc chắn rằng không có hơi ẩm trong chiếc đồng hồ. Chiếc đồng hồ sau đó được đưa vào máy kiểm tra áp suất và ,trong vòng 1 phút, máy sẽ thiết lập mức áp suất tương đương 1,25 lần áp suất tiêu chuẩn. Sau 2 tiếng, chiếc đồng hồ được hạ áp nhanh chóng bằng cách giảm áp suất xuống tương đương độ sâu 3 meter (thời gian chuyển giao là 1 phút) và duy trì ở mức như vậy trong 1 giờ tiếp theo. Sau đó chiếc đồng hồ được đưa ra ngoài và lau khô, và sau đó trải qua thử nghiệm kiểm tra sự ngưng tụ một lần nữa.

Để đáp ưng toàn bộ tiêu chuẩn ISO 6425, bài thử nghiệm áp suất cao này phải được thực hiện trên mọi chiếc đồng hồ. Những tiêu chuẩn khác có thể được thử nghiệm trên đồng hồ theo phương pháp chọn mẫu thống kê. Đây là sự khác biệt quan trọng so với tiêu chuẩn ISO 2281 ít khắt khe hơn, được sử dụng cho đồng hồ chịu nước đơn thuần (merely “water resistant.”). ISO 2281 không yêu cầu kiểm tra tất cả những chiếc đồng hồ tại độ sâu đã định mà chỉ thực hiện trên mẫu. Vậy nếu sau này bạn được tường thuật về một chiếc động hồ được xếp loại độ sâu tiêu chuẩn đến 100, 200 hay thậm chí 300m vẫn bị hỏng ở mực nước ít sâu hơn, hãy chú ý xem chiếc đồng hồ đó là đồng hồ lặn chuẩn ISO 6425 hay là mẫu chống nước chuẩn ISO 2281. Cuối cùng, tiêu chuẩn ISO bao gồm một bài test tùy chọn về khả năng kín hơi dưới áp suất cao. Những phương pháp tương đương, ví dụ như sử dụng khí trơ, đều được chấp nhận. ISO chỉ rõ rằng “những chiếc đồng hồ để thoát ra lượng khí quá nhiều sẽ bị loại ra khỏi bài thử nghiệm ngay lập tức”.[/LEFT]

[ATTACH=full]549254[/ATTACH]
Omega Seamaster Ploprof 1200M/4000Fc

Tiêu chuẩn ISO chỉ ra rằng một chiếc đồng hồ vượt qua tất cả thử nghiệm có thể được ghi nhận là “Diver” (Thợ lặn), cùng với xếp hạng độ sâu, ví dụ như “Divers 300” (hoặc tiêu chuẩn tương tự bằng ngôn ngữ khác). Những chiếc đồng hồ không vượt qua tiêu chuẩn ISO sẽ không được đánh dấu là “Diver”. Cũng cần chú ý rằng nhà sản xuất không được yêu cầu phải đánh dấu cụ thể trên chiếc đồng hồ để cho thấy nó thỏa mãn tiêu chuẩn 6425.

Sau khi đã xem xét khá đầy đủ ISO 6425, chúng ta hãy cùng chiêm ngưỡng chiếc đồng hồ Caliber de Cartier Diver với những với thiết kế riêng biệt cho môn lặn biển.

https://www.youtube.com/watch?v=SAZyIo2nbcs

Bên trong máy đồng hồ Caliber de Cartier Diver đẹp tuyệt vời, hoạt động với độ chính xác cực cao

https://www.youtube.com/watch?v=2SUCz2M2VYE

Mời các bạn theo dõi tiếp Phần II tại đây.

[RIGHT]Theo Watchtime
TheXavier tổng hợp[/RIGHT]

Bác chủ mà đưa ra 1 list ( mang tính tham khảo ) một số dòng diver thực sự có tiêu chuẩn này thì hay quá. Rất cám ơn vì kiến thức vừa đọc được của bác :smiley:

Cảm ơn ý kiến của bác. Chắc mai e sẽ đăng bài nữa về những dòng diver như vậy.
Trong bài em có nêu một dòng là Calibre de Cartier Diver.

Bài viết rất hay, nhưng mình góp ý chút là bác có thể dùng hình minh hoạ là những đồng hồ đạt tiêu chuẩn diver vì em invicta và edox kia chỉ đạt 100 và 50m :D, thêm nữa bác có thể nói cụ thể hơn về dòng đồng hồ lặn chuông (saturation diver) được không?

Cảm ơn bác đã góp ý. Em đưa hai con invicta và edox để so sánh với con cartier đạt chuẩn thôi ạ.
Hôm sau em gửi bài về những con diver đạt chuẩn và dòng saturation diver :slight_smile:

để phân biệt “diver” và “diver style”. bài chi tiết quá. thank bác.

Con này là Seiko Prospex Orange Monster SBDC023, bác google thì có thể ra tất cả thông tin. Em chỉ chú ý tiêu chí “water resistant” là 200m, nhưng con này không đạt chuẩn ISO :slight_smile:

Mình đang sử dụng một mẫu đồng hồ lặn của Oris mua bên Cititime, khả năng chịu nước cao, kiểu dáng đẹp, đặc biệt là bộ máy màu đỏ đặc trưng. Rất đáng để phân vân.

í bác là tiêu chuẩn em nó không đúng như hãng quảng cáo ah, mà em này mua khó quá chẳng biết đâu bán cả. bác biết không?

Dạ ý em là con này đạt chuẩn “water resistant” 200m theo ISO 2281, nhưng không đạt chuẩn “Diver’s watch” theo ISO 6425.
Bác tham khảo thêm ở đây](‘HHVN.NET - Cộng đồng chia sẻ trải nghiệm cá nhân với cuộc sống muôn màu!’) ạ

Cho em hỏi chiếc Longines hydroconquest L3.642.4.96.6 size 41mm có đạt chuẩn ISO 6425 ko?